Các khu vực biên giới Tịnh Tây, Long Châu và Nà Po (Quảng Tây, Trung Quốc) từng giữ vai trò căn cứ hậu phương quan trọng của cách mạng Việt Nam trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc. Tại đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh và các chiến sĩ cách mạng đã hoạt động, nhận được sự hỗ trợ to lớn từ đồng bào dân tộc Choang, qua đó hình thành mối quan hệ hữu nghị sâu sắc, bền chặt giữa hai dân tộc.

Di tích Văn phòng Việt Minh tại Tĩnh Tây.

Long Châu - “địa chỉ đỏ”  trên hành trình cách mạng Việt Nam

Bà Lâm Lâm, Phó Bí thư Ban cán sự Đảng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Du lịch Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) cho biết: Quảng Tây có vị trí đặc biệt khi “núi liền núi, sông liền sông” với Việt Nam, không chỉ sở hữu cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ mà còn là vùng đất giàu truyền thống cách mạng. Trong lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng hoạt động tại nhiều địa danh như Liễu Châu, Quế Lâm, Long Châu, Nam Ninh…, để lại dấu ấn sâu đậm trong mối quan hệ Việt - Trung.

Theo bà Lâm Lâm, hiện Quảng Tây có 13 di tích lịch sử tiêu biểu, từ văn phòng “Việt Minh” ở Tĩnh Tây, cơ quan bí mật của Đảng Cộng sản Việt Nam tại Long Châu, đến Trường Dục Tài Nam Ninh hay Bệnh viện Nam Khê Sơn (Quế Lâm). Những địa điểm này được ví như “những chương sách sống động” tái hiện ký ức về thời kỳ hai nước sát cánh trong đấu tranh cách mạng. Nhằm khai thác giá trị lịch sử đó, Quảng Tây đã xây dựng 6 tuyến du lịch chuyên đề theo hành trình “đỏ” gắn với dấu chân Chủ tịch Hồ Chí Minh. Các tuyến được thiết kế đa dạng, phù hợp với nhiều nhóm du khách, từ thanh thiếu niên đến các đoàn nghiên cứu, đặc biệt thu hút du khách người Việt Nam. Không chỉ dừng lại ở việc tái hiện lịch sử, các hành trình còn hướng tới trải nghiệm chiều sâu, góp phần tăng cường giao lưu và hiểu biết giữa hai bên.

Trong hành trình khảo sát của đoàn famtrip, điểm dừng chân đầu tiên tại huyện Long Châu (Quảng Tây, Trung Quốc) là Nhà triển lãm Hồ Chí Minh - Di tích Cơ quan bí mật của Đảng Cộng sản Việt Nam. Nằm giữa vùng núi non hiểm trở, rừng rậm bao phủ, Long Châu từ sớm đã trở thành tuyến hành lang chiến lược nối liền nội địa Trung Quốc với căn cứ cách mạng Bắc Bộ Việt Nam. Giai đoạn 1926-1950, Long Châu không chỉ là cửa ngõ quan trọng để các chiến sĩ cách mạng Việt Nam qua lại, mà còn được xem như một “căn cứ đỏ” ở hải ngoại, nơi diễn ra nhiều hoạt động bí mật có ý nghĩa chiến lược trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Theo bà Lục Quốc Cơ, Phó Chủ nhiệm Nhà triển lãm, sau thời gian hoạt động tại nhiều châu lục, giai đoạn 1925-1926, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Quảng Châu (Trung Quốc), trực tiếp truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào cách mạng Việt Nam. Trong quá trình huấn luyện cán bộ và xây dựng tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, Người nhiều lần sang Long Châu để kết nối với lực lượng hoạt động ở khu vực biên giới.

Sau sự kiện Quốc Dân Đảng đàn áp phong trào cộng sản tại Quảng Châu năm 1927, nhiều cán bộ Việt Nam chuyển hướng hoạt động về các vùng biên giới, trong đó Long Châu trở thành địa bàn trọng yếu. Đầu những năm 1930, đồng chí Hoàng Văn Thụ đã thuê ngôi nhà số 74-76 phố Nam, thị trấn Long Châu làm cơ sở hoạt động bí mật dưới danh nghĩa kinh doanh.

Ngôi nhà cổ hai tầng mang kiến trúc Trung Hoa này được bố trí linh hoạt: tầng dưới làm cửa hàng, tầng trên là nơi sinh hoạt, làm việc và tổ chức các cuộc họp kín. Tại đây, các tổ chức cách mạng Việt Nam đã xây dựng hệ thống trạm liên lạc, in ấn tài liệu, cất giấu vũ khí và mở các lớp huấn luyện quân sự ngắn hạn. Nhiều tổ chức như Hội Phục Việt hay Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đã có chi bộ hoạt động tại Long Châu.

Trong suốt thập niên 1930-1940, Long Châu cùng Nam Ninh, Bằng Tường và Tịnh Tây hợp thành “vành đai cách mạng” dọc biên giới Trung – - Việt. Đây là nơi trú ẩn của nhiều cán bộ bị thực dân Pháp truy nã, đồng thời là địa bàn xây dựng các căn cứ bí mật. Năm 1944, trước khi trở về nước trực tiếp lãnh đạo Cách mạng Tháng Tám, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dừng chân tại Long Châu để chỉ đạo sắp xếp lực lượng, đồng thời dẫn theo 18 thanh niên yêu nước từ Liễu Châu về Pác Bó (Cao Bằng). Trong giai đoạn 1939-1944, Người đã ba lần trở lại Long Châu để chỉ đạo các hoạt động của Hội Liên hiệp Giải phóng dân tộc Việt Nam - tiền thân của Việt Minh.

Sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời năm 1949, Long Châu tiếp tục là điểm dừng chân của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến đi sang Bắc Kinh đầu năm 1950 nhằm tìm kiếm sự ủng hộ quốc tế cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Nhằm tôn vinh giá trị lịch sử của địa điểm này, từ năm 2006, chính quyền thành phố Sùng Tả đã tiến hành trùng tu ngôi nhà 74-76 phố Nam và mở cửa đón khách dịp kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/2006). Khu lưu niệm hiện được bố trí thành hai tầng, trưng bày hơn 3.000 hình ảnh và hiện vật quý, tái hiện hành trình hoạt động cách mạng của Người theo dòng thời gian.

Tầng một mang chủ đề “Chủ tịch Hồ Chí Minh với Trung Quốc”, nổi bật với bức tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh do Bảo tàng Hồ Chí Minh tại Hà Nội trao tặng, cùng lời lưu niệm của Thủ tướng Chu Ân Lai: “Mối tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước Việt -Trung mãi mãi bền lâu”.

Tầng hai tập trung giới thiệu các tư liệu về phong trào cách mạng Việt Nam tại Long Châu, với nhiều hiện vật có giá trị như bát sứ, chậu đồng, vali, gối hay các vật dụng sinh hoạt gắn liền với cuộc sống giản dị của Người. Đặc biệt, căn phòng nhỏ khoảng 6m2², nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nghỉ và làm việc, vẫn được giữ nguyên trạng, mang đến cảm giác gần gũi, thiêng liêng cho người tham quan.

Nhiều đồ dùng sinh hoạt do người dân địa phương hiến tặng cũng góp phần tái hiện chân thực đời sống và hoạt động của Người trong thời gian ở Long Châu. Không chỉ là không gian trưng bày, nơi đây còn là minh chứng sinh động cho tình đoàn kết, gắn bó giữa nhân dân Việt Nam và Trung Quốc trong những năm tháng đấu tranh gian khổ.

Di tích Văn phòng Việt Minh tại Tĩnh Tây

Nằm tại số 302 phố Tân Sinh, thành phố Tĩnh Tây (Quảng Tây, Trung Quốc), Di tích Văn phòng Việt Minh còn gọi là “Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh với nhân dân dân tộc Choang”, là một trong những địa điểm quan trọng ghi dấu quá trình hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở nước ngoài, đồng thời phản ánh sinh động mối quan hệ hữu nghị bền chặt giữa nhân dân Việt Nam và Trung Quốc.

Công trình là một ngôi nhà hai tầng xây bằng gạch, mang phong cách kiến trúc kết hợp hài hòa giữa Trung Hoa và phương Tây, với giếng trời rộng ở trung tâm, cầu thang gỗ và các phòng chức năng trên lầu. Trước khi trở thành di tích, nơi đây từng là dinh thự của một gia đình người Choang giàu có, sau đó thuộc Công ty Lâm thổ sản Đại Đông Môn.

Di tích Cơ quan bí mật của Đảng Cộng sản Việt Nam tại thị trấn Long Châu.

Theo các tài liệu thuyết minh, tháng 12/1940, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cùng một số cán bộ cách mạng đã từ Quế Lâm chuyển về Tĩnh Tây và thuê lại ngôi nhà này làm nơi hoạt động. Từ năm 1941, khi Mặt trận Việt Minh được thành lập, địa điểm này trở thành trụ sở ở nước ngoài của tổ chức, giữ vai trò trung tâm trong việc triển khai công tác tuyên truyền, tổ chức huấn luyện cán bộ và chỉ đạo phong trào cách mạng trong nước.

Cũng tại đây, Người đã viết nhiều tác phẩm thơ và văn kiện quan trọng. Đáng chú ý là bức thư “Kính cáo đồng bào” ngày 6/6/1941, kêu gọi toàn dân đoàn kết chống thực dân Pháp và phát xít Nhật, giành độc lập dân tộc. Nội dung bức thư hiện vẫn được lưu giữ, tái hiện ngay tại khuôn viên di tích như một lời nhắc nhở đầy ý nghĩa đối với các thế hệ sau.

Sau khi được thành lập tại Nam Kinh năm 1936, tổ chức Việt Minh đã từng bước mở rộng hoạt động. Tháng 10/1940, văn phòng Việt Minh được thiết lập tại Quế Lâm và đến tháng 12 cùng năm chuyển về Tĩnh Tây, lấy nơi đây làm căn cứ cách mạng. Trong các giai đoạn 1940-1942 và 1944-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên hoạt động tại Tĩnh Tây, trực tiếp chỉ đạo công tác tổ chức, tuyên truyền và xây dựng lực lượng cách mạng.

Không chỉ là nơi làm việc, Tĩnh Tây còn là địa điểm đào tạo cán bộ, nơi Người mở các lớp huấn luyện, viết nhiều báo cáo quan trọng và sáng tác thơ phục vụ cách mạng. Đồng bào dân tộc Choang tại địa phương đã có nhiều đóng góp, hỗ trợ cách mạng Việt Nam, qua đó hình thành mối quan hệ gắn bó sâu sắc giữa hai dân tộc.

Sau khi trở về Việt Nam vào tháng 9/1944, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn tiếp tục có những hành trình liên quan đến Tĩnh Tây. Mùa đông cùng năm, sau sự kiện một máy bay Mỹ rơi tại Cao Bằng, Người đã trực tiếp đưa phi công sang Côn Minh (Vân Nam), rồi quay lại Tĩnh Tây vào tháng 4/1945 trước khi trở về nước. Chỉ vài tháng sau, dưới sự lãnh đạo của Người và Đảng Cộng sản Việt Nam, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã thành công, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Ngày nay, nhà lưu niệm tại Tĩnh Tây trưng bày gần 300 hiện vật, hình ảnh, phù điêu và bút tích gắn với quá trình hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Quảng Tây. Bên cạnh đó là tư liệu về nhiều lãnh đạo cách mạng Việt Nam từng gắn bó với Người như Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Hoàng Văn Thụ, Lê Hồng Phong… Không gian trưng bày tuy không đồ sộ nhưng giản dị, gần gũi, phản ánh đúng phong cách sống và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Di tích được chính quyền Tĩnh Tây xếp hạng là đơn vị bảo vệ di tích văn hóa cấp quận từ năm 2015 và đến năm 2017 được công nhận là di tích văn hóa cấp khu tự trị của Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây. Đây là sự ghi nhận giá trị lịch sử, đồng thời là minh chứng rõ nét cho mối quan hệ hữu nghị lâu đời giữa hai quốc gia.

Ngoài địa điểm số 302 Tân Sinh, Tĩnh Tây còn có nhiều di tích khác liên quan đến hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh như Long Lâm, nhà tù Tĩnh Tây và thôn Ba Mông. Tại Ba Mông, Người từng kết nghĩa với các đồng chí người Choang và sinh sống trong hang Mông Sơn để đảm bảo an toàn. Nơi đây cũng lưu giữ nhiều bài thơ chữ Hán thể hiện tinh thần cách mạng và niềm tin vào tương lai độc lập của dân tộc.

“Nhà ở cũ” của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Liễu Châu

Sau khi vượt qua hơn 400km đường dài, đoàn Famtrip đặt chân tới Nhà Lưu niệm Hồ Chí Minh tại Liễu Châu - nơi Người từng sinh sống và làm việc trong giai đoạn chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Tám.

Nằm tại số 2-1 đường Liushi, đối diện núi Ngư Phong ở trung tâm thành phố công nghiệp Liễu Châu (Quảng Tây, Trung Quốc), Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong những điểm đến giàu ý nghĩa lịch sử, gắn liền với giai đoạn hoạt động cách mạng quan trọng của Người tại Trung Quốc. Cán bộ thuyết minh tại đây cho biết ngôi nhà này từng là nhà trọ Nam Dương vào những năm 1940, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sống và làm việc trong một năm sau khi được trả tự do vào tháng 8 năm 1943. Tại đây, Người đã tiến hành nhiều hoạt động cách mạng như tổ chức lớp huấn luyện cán bộ, mở Đại hội đại biểu Việt Nam Cách mệnh Đồng minh Hội. Trong khoảng thời gian sống tại đây (từ tháng 9 năm 1943 đến tháng 9 năm 1944), Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã hoàn thành tập thơ nổi tiếng “Nhật ký trong tù”.

Tòa nhà hai tầng xây dựng từ năm 1930 theo kiến trúc gạch gỗ truyền thống Trung Quốc, có diện tích hơn 180m²2, nay đã trở thành bảo tàng trưng bày các hiện vật, tư liệu, hình ảnh và tượng bán thân Chủ tịch Hồ Chí Minh, phản ánh sinh động thời kỳ hoạt động cách mạng gian khổ mà Người trải qua tại Liễu Châu. Những hiện vật gắn bó với đời sống hằng ngày của Bác như bộ bàn ghế nhỏ, giường gỗ, giá treo chậu rửa mặt, điện thoại cố định, đồng hồ cũ, cùng bộ quần áo kaki bạc màu được giữ gìn nguyên vẹn, giúp du khách cảm nhận sâu sắc cuộc sống giản dị và tinh thần làm việc không mệt mỏi của Người.

Tầng một của khu nhà trưng bày phần tiểu sử Chủ tịch Hồ Chí Minh, chính giữa là tượng bán thân bằng đồng, hai bên là các tủ kính chứa tranh ảnh và tài liệu. Tầng hai là không gian lưu giữ căn phòng nơi Bác từng sống, nơi Người đã ngày đêm trăn trở vạch ra con đường cứu nước cho dân tộc Việt Nam.

Theo lời của cán bộ thuyết minh, Khu di tích bắt đầu được chính quyền thành phố Liễu Châu công nhận là “Nhà ở cũ của Chủ tịch Hồ Chí Minh” từ năm 1996, và một năm sau đó, được xếp hạng là di tích văn hóa cấp tỉnh của Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây. Đến năm 2001, di tích được giao cho Bảo tàng địa phương quản lý và mở cửa đón khách tham quan. Năm 2006, Quốc Vụ viện Trung Quốc chính thức xếp hạng di tích này là đơn vị bảo hộ văn vật cấp quốc gia.

Theo Báo Thái Nguyên.