Trong bối cảnh chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ đối với giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học không chỉ là một hoạt động học thuật mà ngày càng trở thành năng lực cốt lõi của người học. Nhằm tạo diễn đàn trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học của sinh viên, ngày 27/6/2026, Trường Đại học Phú Yên đã tổ chức Hội thảo khoa học cấp trường với chủ đề “Phát triển năng lực nghiên cứu khoa học của sinh viên trong kỷ nguyên công nghệ số”. Hội thảo thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, giảng viên và sinh viên trong và ngoài Nhà trường, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo và thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục đại học.

Tham dự Hội thảo về phía đại biểu khách mời có PGS.TS. Bùi Văn Hồng – Viện trưởng Viện Sư phạm Kỹ thuật, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh; TS. Nguyễn Trí – Giám đốc Nhà Văn hóa Lao động tỉnh Đắk Lắk cùng nhiều nhà khoa học đến từ các cơ sở giáo dục. Về phía Trường Đại học Phú Yên có PGS.TS. Nguyễn Văn Thưởng – Đảng ủy viên, Phó Hiệu trưởng, Trưởng Ban Tổ chức Hội thảo; TS. Nguyễn Minh Cường – Đảng ủy viên, Phó Hiệu trưởng, cùng lãnh đạo các đơn vị, giảng viên và sinh viên Nhà trường.

PGS.TS. Nguyễn Văn Thưởng - Đảng ủy viên, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Phú Yên

Phát biểu khai mạc và báo cáo đề dẫn hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Văn Thưởng - Đảng ủy viên, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Phú Yên nhấn mạnh, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing) và các công nghệ số đang làm thay đổi căn bản phương thức học tập, nghiên cứu và sáng tạo tri thức. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu khoa học không chỉ giúp sinh viên tích lũy kiến thức mà còn góp phần hình thành tư duy phản biện, năng lực sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề và thích ứng với yêu cầu của xã hội hiện đại.

Bên cạnh những cơ hội mà công nghệ số mang lại, PGS.TS. Nguyễn Văn Thưởng cũng chỉ ra những thách thức đối với người học, đặc biệt là kỹ năng khai thác và kiểm chứng thông tin, sử dụng trí tuệ nhân tạo đúng mục đích, cũng như bảo đảm đạo đức nghiên cứu và liêm chính học thuật. Đây cũng là những vấn đề đặt ra đối với các cơ sở giáo dục đại học trong quá trình đổi mới hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Quang cảnh Hội thảo

Theo Ban tổ chức, Hội thảo đã nhận được hơn 40 bài viết của các nhà khoa học, giảng viên và sinh viên. Từ các bài viết này, Ban Tổ chức lựa chọn những tham luận tiêu biểu để trình bày trực tiếp tại Hội thảo, tập trung vào nhiều vấn đề thời sự của giáo dục đại học trong thời đại số.

Các tham luận đã tiếp cận toàn diện nhiều khía cạnh của hoạt động nghiên cứu khoa học trong bối cảnh chuyển đổi số, từ ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ nghiên cứu, xây dựng đạo đức học thuật khi sử dụng AI, đổi mới phương pháp nghiên cứu theo hướng phát triển tư duy giải quyết vấn đề đến ứng dụng các mô hình dạy học tích hợp, khai thác dữ liệu số và nâng cao năng lực ngoại ngữ cho sinh viên.

PGS.TS. Bùi Văn Hồng – Viện trưởng Viện Sư phạm Kỹ thuật, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

Đáng chú ý, tham luận của PGS.TS. Bùi Văn Hồng về ứng dụng AI trong phát triển năng lực nghiên cứu khoa học cho sinh viên đã khẳng định AI là công cụ hỗ trợ hiệu quả trong toàn bộ quy trình nghiên cứu nhưng không thể thay thế vai trò của người nghiên cứu. Báo cáo đề xuất khung năng lực nghiên cứu gồm bảy bước gắn với việc sử dụng các công cụ AI phù hợp, đồng thời nhấn mạnh kỹ năng xây dựng câu lệnh (prompt) và vai trò định hướng của giảng viên trong quá trình hướng dẫn nghiên cứu.

Ở góc độ đạo đức học thuật, các báo cáo cũng cảnh báo nguy cơ lệ thuộc vào AI, đạo văn hoặc thiếu minh bạch trong quá trình sử dụng nội dung do AI tạo ra. Nhiều giải pháp được đề xuất như xây dựng quy định sử dụng AI trong Nhà trường, tăng cường kiểm chứng thông tin, nâng cao năng lực số của giảng viên và sinh viên, đồng thời phát huy tư duy phản biện để sử dụng AI một cách hiệu quả và có trách nhiệm.

Một điểm nhấn của Hội thảo là các nghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học và nghiên cứu khoa học thông qua mô hình học tập giải quyết vấn đề, ứng dụng mô hình CLIL kết hợp AI trong dạy học, khai thác dữ liệu lớn, các nền tảng số và phần mềm hỗ trợ nghiên cứu. Những kết quả này góp phần mở rộng cách tiếp cận nghiên cứu khoa học trong giáo dục, đồng thời cho thấy khả năng vận dụng công nghệ số của giảng viên và sinh viên vào giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Các đại biểu tham gia thảo luận

Phiên thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi về việc phát triển tư duy phản biện khi sử dụng AI, khả năng ứng dụng AI trong xử lý dữ liệu nghiên cứu và những yêu cầu về liêm chính học thuật. Các chuyên gia thống nhất rằng AI không thể thay thế các phần mềm phân tích thống kê chuyên dụng cũng như tư duy khoa học của con người. Người học cần biết sử dụng AI để hỗ trợ tìm kiếm, phân tích và diễn đạt thông tin, nhưng phải tự chịu trách nhiệm về tính chính xác, khách quan và giá trị khoa học của công trình nghiên cứu.

Phát biểu bế mạc Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Văn Thưởng ghi nhận chất lượng các tham luận và những ý kiến trao đổi tâm huyết của các nhà khoa học, giảng viên và sinh viên. PGS.TS. Nguyễn Văn Thưởng khẳng định, dù công nghệ phát triển đến đâu thì tư duy phản biện, đạo đức nghiên cứu và liêm chính học thuật vẫn là nền tảng quyết định chất lượng của hoạt động nghiên cứu khoa học. Trong thời gian tới, Trường Đại học Phú Yên sẽ tiếp tục tăng cường các giải pháp bảo đảm liêm chính học thuật, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong nghiên cứu, đồng thời xây dựng môi trường học thuật hiện đại, sáng tạo và trách nhiệm.

Hội thảo khoa học cấp trường “Phát triển năng lực nghiên cứu khoa học của sinh viên trong kỷ nguyên công nghệ số” đã tạo diễn đàn để các nhà khoa học, giảng viên và sinh viên chia sẻ tri thức, cập nhật xu hướng mới và đề xuất nhiều giải pháp thiết thực nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học trong bối cảnh chuyển đổi số. Đây cũng là hoạt động thể hiện quyết tâm của Trường Đại học Phú Yên trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển văn hóa nghiên cứu trong sinh viên và nâng cao chất lượng đào tạo, góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực có năng lực thích ứng với yêu cầu phát triển của xã hội trong thời đại số.

P.QLCL-TT&CTSV tổng hợp.